Kişilik nedir?

Kişilik insan psikolojisinin en karmaşık olgusudur. Bunda kişiliği etkileyen faktörlerin çok yönlü olmasının rolü vardır. Kalıtım ve çevre, kişiliğin oluşmasında iki temel etkendir. Birey kalıtımla getirdikleri ile çevre etkenlerini değerlendirir, yorumlar, biçime sokar, kendine özgü biçimde sentezleyerek kişiliğini yansıtan tepkileri verir.

Kalıtım, dişi ve erkek üreme hücrelerindeki kromozomların taşıdığı genlerle kuşaktan kuşağa geçen özelliklerdir. Kalıtımla fizyolojik ve beden kimyası ile ilgili özellikler taşınır. Bu özellikler aynı zamanda kişilik yapısının temel taşlarıdır.

Çevre : Bireye dıştan etki yapan bütün nesne, güç ve uyar-ımların toplamı.

Çevre etkenleri olarak sosyal çevre ve içinde yaşanılan kültür başta gelir. İnsanın kişiliği toplumsal, kültürel yapıdan etkilenir. Aile başta olmak üzere insanın ilişki içinde bulunduğu bütün gruplar, aldığı eğitim, kişisel yaşantısı adeta kişiliği inşa eder.

Önceleri kişilik sadece biyolojik etmenlerle açıklanmaya çalışılmıştır. 19. yy. da ilkel toplumlar üzerinde araştırma yapan antropologlar (Margaret Mead ve Ruth Beneditc) kabilelerin genel anlayışı ile yaygın davranış özellikleri arasında bir paralellik görmüşlerdir. Margaret Mead Çambuli kabilesinde, cinsiyete özgü davranışların alışılmışın tam tersi bir özellikte ortaya çıktığını görmüştür. Erkek, evde çocuklarla ilgilenirken kadının ava gitmesi ve erkek kişiliğinde görülen özellikleri taşıması, yaygın olarak görülen kadın – erkek davranışlarına aykırı bir durumdur. Bu ve benzer araştırmalar, çevrenin kişilik üzerinde nasıl etkili olduğu sorusunu gündeme getirmiştir.

Kişilikle çevre ilişkisi araştırmaları kardeşler, ayrı ikizler ve eşit ikizler üzerinde yapılmıştır. Eşit ikizlerde kalıtımsal yapı aynıdır. Eğer ikizler farklı çevrelerde yetiştirilirse, iki kardeş arasındaki farklılık çevre etkisi olarak ortaya çıkar. Bu konuda yapılan zekâ ve kişilik araştırmalarında, zekâ bölümündeki farkın az olmasına karşılık, kişilik özellikleri bakımından çevre oldukça etkili ol­maktadır. Çevrenin kişilik üzerindeki etkisi inkâr edilemez. Ama ne derece etkili olduğunu saptamak oldukça zordur. Çevrenin zekâya göre kişilik üzerinde çok daha fazla etkili olduğu söylenebilir.

Bütün bu etkenler yanında bireyin psikolojik yetenekleri de kişiliği etkiler. Bireylerin aynı olaylardan etkilenme, algılama, öğrenme, yorumlama ve bilinçaltı etkenler sebebiyle aldıkları, farklı olur. Aynı olaylar, bireyleri aynı tarzda etkilemez.Aynı çevrede yetişen kardeşlerin farklı kişiliklere sahip olmaları bunu ortaya koymuştur. Aynı çevrede yetişen eşit ikizler arasında bile az çok kişilik ba­kımından farklar ortaya çıkmıştır.

Kişiliğin oluşumunda çocukluktan yetişkinliğe kadar geçirilen gelişim dönemleri ve bu dönemlerde karşılaşılan önemli olayların etkisi de vardır. Bu dönemlerde yaşanan olaylar, bilinçaltında önemli İzler bırakabilir. Bu izler insanın kişiliğini ömür boyu etkileyebilir. Fobiler, saplantılar gibi.

İşte, kişilik bütün bu etkenlerin sonucu olarak ortaya çıkar. Onu anlama ve açıklama çabaları yaklaşımdan yaklaşıma farklılık gösterir. Şimdi çeşitli yaklaşımların ışığı altında ortaya çıkan kuramlara göre kişiliği çeşitli yönleriyle tanıtacağız.

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ
Sitemap oktay usta yemek tarifleri kadın kadınca örgü kadın Saglik Yemek Tarifleri yemek tarifleri Sağlık saglik kadın örgü