Lifli besinlerin en önemli faydası, tükettiğiniz zaman bağırsakta hacim oluşturarak, bağırsaklardaki basıncı artırıp, dışkılamayı hızlandırmasıdır.
Bunun yanında lifli besinler tüketildiği zaman bağırsağa yüksek hacim yüklendiği için ve lifli besinler içersinde bulunan kısa zincirli yağ asitleri sayesinde bağırsakların düzenli çalışması kendisini muhafaza etmesi açısından fayda sağlar. Ayrıca lifli besinler bağırsaklarda bulunan dost bakterilerin sayısının artışını da yardımcı olduğu belirtilmektedir.

Sürekli kabızlık sorunu yaşıyor iseniz günlük yemek menülerinize mutlaka lifli besinler koymalısınız.

Lifli besinlerin hangileri olduğuna birkaç örnek vermek istersek: ahududu, böğürtlen, kuru fasulye, kuru incir, kepek, kuru üzüm, mercimek, bezelye, elma, buğday, armut, kuru erik, havuç, mısır, patlamış mısır

Dengeli ve çeşitli mönüler hazırlamak sanıldığı kadar zor değildir. Bunu, birkaç önemli kuralı yan yana getirerek kolaylıkla gerçekleştirmek mümkündür. Mönü planlarken ilk dikkat edilmesi gereken, mönünün ailedeki bireylerin günlük gereksinmelerini karşılayacak oranda olmasıdır. Üç ana öğünden her birinde; protein grubu, yani yumurta, süt, peynir, yoğurt, et, balık, tavuk ve benzerlerinden bir tanesini; karbonhidrat grubu, yani pirinç, makarna, ekmek, börek, tatlı ve benzerlerinden bir tanesini; vitamin ve mineral grubu için de, sebze, salata, meyve ve benzerlerinden bir tanesini bulundurmak gereklidir. Dolayısıyla, öğünlerde üç besin grubunun her birinden birer tane tüketilmiş olur. Böylece hem dengeli, hem de porsiyon miktarını aile bireylerinin ihtiyacına göre ayarlayarak, yeterli beslenmeyi sağlamış olursunuz.

Mönü planlarken dikkat edilmesi gereken ikinci önemli husus da mönülerdeki renk, şekil, kıvam ve tat uyumunu sağlamaktır. Aynı renkten olan yiyecekler yerine, ayrı renkten olan yiyecekler yan yana getirilmelidir. Örneğin; domates çorbası, barbunya yemeği, elma yerine domates çorbası, ızgara tavuk, yeşil salata kombinasyonunu tercih ederek mönüdeki renk uyumunu sağlayabilirsiniz. Çünkü, renk uyumu sağlanmazsa mönü kişiye sevimsiz görünür. Dolayısıyla iştahı olumsuz yönde etkiler. Örnekte belirttiğimiz gibi hepsi kırmızı renkte olan yemekler yerine, biri kırmızı, biri beyaz, biri yeşil yemeğin göze ve iştah merkezine etkisi çok daha olumludur.

Bilindiği gibi her yemeğin özelliğine göre belirli bir kıvamı vardır. Mönü planlarken yemeklerin kıvamına göre bir seçim yapmak gereklidir. Örneğin, sebze çorbası, sulu köfte, cacıktan oluşmuş aşırı sulu bir mönü yerine, sebze çorbası, haşlanmış patatesli söğüş et ve mevsim meyvelerinden bir tanesi tercih edilirse mönü daha hoşa gider ve yenilebilir biçimde olur. Aynı tatta olan yemeklerin de mönüde bir araya gelmemesine özen gösterilmelidir. Örneğin, domates soslu bir makarna yanında, domates salatası yemek, sanki domates yanında az makarna yiyormuşsunuz gibi olur. Halbuki domates salatası yerine kıvırcık salata seçimi daha uygundur. Gene, etli dolma yanında pirinç pilavı yemek, az kıymalı pilav yemeye benzer. Etli dolma.yanın-da yoğurt yemek daha uygun olur.

Yemeğin göze güzel görünmesinde şekil de fevkalade önem taşımaktadır. Gelişigüzel, yemek görüntüsüne önem verilmeden hazırlanmış bir sofra yerine, daha özenle hazırlanmış, güzel ve cezbedici şekiller verilmiş yemeklerden oluşan bir mönü, herkes için çok çekicidir. Hiç kuşku yok ki, bu yolla ailenizdeki tüm bireylere istediğiniz her yemeği rahatlıkla yedirebilirsiniz. Aksi takdirde yemekleriniz ziyan olur. Bir patates püresi düşünün, tabakta volkanik dağlar görüntüsünde olup, sanki servis kaşığı ile pat diye tabağa yapıştırılmış bir püre, sofranın üzerinde öylece duruyor. Kan şekeriniz anormal düşmemiş, açlıktan da gözleriniz dönmemişse, herhalde o püreyi yemezsiniz. Halbuki güzel şekil verilmiş, üzeri maydanoz, bezelye veya zeytin ile süslenmiş bir püre, gayet tabii ki göze daha hoş gelir, albenisi daha fazladır ve de daha çok takdir toplar.

Mönü planlamaya kısa püf noktalarıyla devam edelim. Yiyecekler uygun koşullarda pişirilip saklanırsa, üç gün muhafaza edilebilir. Sebze salataları daima taze hazırlanmalı ve bekletilmeden tüketilmelidir. Aksi halde ekşir, tadı ve şekli bozulur. Mönülerde pilav, makarna, börek yanında tatlı kullanılmamalıdır. Bir öğünde aynı gruptan iki yemek olmamalıdır. Örneğin, makarna veya şehriye çorbasının bir arada olmaması gibi. Yine mönüde etli sebze yemekleri ve etli dolmalar yanında, zeytinyağlı sebze yemekleri veya zeytinyağlı dolmalar kullanılmamalıdır.

Yiyeceklerin hazırlanması ve porsiyonların belirlenmesinde ailedeki bireylerin yaş, cinsiyet ve aktivitelerine göre besin ihtiyaçları göz önünde bulundurulmalıdır. Hafif aktivitesi olan bireyler aralarda meyve, kırıkkırak, diyet bisküvi, peynir, diyet süt veya diyet yoğurt gibi yiyeceklere yer vermelidirler. Aktivitesi fazla olan bireyler aralarda kuruyemiş, kurabiye, kek gibi yiyecekler tüketebilirler. İklim ve mevsimlerin besin ihtiyaçlarını etkilemesi de söz konusudur. Soğuk havalarda, sıcak ve enerji değeri yüksek yiyecekler tercih edilirken, sıcak havalarda soğuk ve enerji değeri daha az olan yiyeceklere yer verilmelidir.

Siz hanımlar, bu bilgilerin ışığı altında haftalık ya da aylık mönüler düzenleyerek işinizi kolaylaştırabilirsiniz. Aile içinde anket düzenleyip, aile bireylerinin en çok sevdiği yiyeceklerin listesini çıkartabilirsiniz. Daha sonra bu liste ile yukarıda anlattığımız kuralları birleştirerek, değişik mönüler hazırlayabilirsiniz. Bu yolla tüm aile bireylerinin hem gönüllerini fethetmiş, hem de sevdiğiniz insanları doğru ve sağlıklı beslemiş olursunuz. Yemek Tarifleri kategorimize bakmanızı tavsiye ediyoruz.

Aynı zamanda yemek yerken iştahımızı çok fazla etkileyen koku alma duyusu, eğer farklı kokularla yediğimiz besinin kokusunu alamayacak hale getirilirse, bu da iştahımızı doğrudan etkiler.

Ayrıca yemekten aldığımız tat; yorgunluk ve uyku gibi dış etkilerle de azalır. Diğer yandan belirtilmesi gerek bir durum da şudur; Açlık, kuru ekmekten bile büyük tat almamızı sağlayacak kadar güçlü bir duygudur. Ve açlık seçiciliği azalttığı için yemek alışkanlıklarında kısa süreli de olsa değişiklik meydana getirir.

Gebelik esnasında damak zevkinin bazen tamamen değiştiğini görürüz. Önceden severek yediği bir yemeği, hamile kadın tiksinti ile karşılayabilir. Öyle ki birdenbire oluşan bu antipati ile o yiyeceği görmeye bile tahammül edemez hale de gelebilir.

Aynı zamanda bu isteksizlik kişinin ruhsal durumu ile de ilgilidir. Öyle olaylar vardır ki kişiler yemeğe ve içmeye olan aşırı düşkünlüklerinin nedenim bilmezler ve bazıları da iki tabla çikolata yemek ya da bir kaç litre meyve suyu içmek için dayanılmaz istek duyarlar.

Fazla iştah ve iştahsızlık hali bazı fiziksel veya psikolojik hastalıkların belirtileri olarak da karşımıza çıkabilir. Bunun anlamı tüm duyarlılıkları körletme isteğidir.

İştahı etkileyen hastalıklar arasında nezle, grip ve ona benzer enfeksiyonların yanında kafatası travmaları, beyin tümörleri gibi son derece önemli rahatsızlıklar da vardır.

GÜNLÜK BATI DİYETİ ‘Mk besin piramidi ABD’deki besin uzman­ları tarafından günlük beslenmede bileşik kar­bonhidrat girdisini ar­tırmak ve özellikle doy­muş yağlarla basit şe­kerleri azaltmak için geliştirilmiştir. Önerilen porsiyonlar sağlık için gerekli vitamin ve mine­ralleri dengeler ve lif sa­ğlar.

Geleneksel akdeniz diyeti
Bitkisel besin ağırlıklı (özellikle domates, so­ğan ve sarmısak) ve her gün peynir, yoğurt ve zeytinyağı içeren bir di­yettir. Haftada birkaç kez balık, kanatlılar, yu­murta ve tatlı yenebilir. İsteğe bağlı olarak 10 günde bir kırmızı et ye­nebilir ve ölçülü olmak koşuluyla (günde 2 ka­deh) alkol (genellikle kırmızı şarap) alınabi­lir.

EN İYİ ASYA DİYETİ Geleneksel olarak kepek ve bileşik karbonhidrat­lar açısından zengindir. Süt ürünleri ve balıktan oluşan küçük porsiyon­lar her gün yenebilir; ancak tatlı, yumurta ve et haftada hatta ayda bir kereden çok alınma­malıdır. Batılı ülkelerde, taneli besinler yerine aşırı miktarda tatlı ye­nirse denge bozulur.

Karbonhidratlar günlük beslenmenizin temelini oluşturmalıdır. Bir porsiyon: 1 dilim kepekli ekmek, 1 lavaş ekmek, 75 gr. pişirilmiş pirinç ya da makarna veya kuru fasulye, 175 gr. fırında patates, 120 gr. bezelye, fasulye, mercimek ya da taze mısır, 25 gr. pişirilmiş brokoli, ıspanak ya da havuç, 1 domates, 1 elma, armut, şeftali, nektarin ya da portakal, 2 kayısı ya da erik, 120 gr. çilek, kiraz gibi meyvelerdir.

Kadınlar için önemli olan kalsiyum yönünden zengin besinler ikinci katmanda (protein) yer alır. Bir porsiyon: 50 gr. sert peynir, 300 ml. yarım yağlı süt, 150 gr. yoğurt, 75 gr. badem ya da konserve sardunya, uskumru veya som balığı. Diğer protein porsiyonları: 75 gr. kırmızı ya da beyaz et, 1 yumurta, 120 gr. balık.